Qastroenterologiya

Mədə, nazik və yoğun bağırsaq xəstəliklərinin diaqnostikası, müalicəsi və izlənməsi. Müayinəni Dr. Aqil Ağakişiyev aparır.

Məqalələr Qəbula yazıl

Qastroenterologiya qida borusu, mədə, onikibarmaq bağırsaq, nazik və yoğun bağırsaq xəstəliklərinin diaqnostikası və idarə olunması ilə məşğul olur. Bu portalda mədə-bağırsaq şikayətlərinin hansı müayinələrlə aydınlaşdırıldığı və müalicənin necə planlaşdırıldığı izah edilir.

Şikayətin nə vaxtdan davam etdiyi, qidalanma vərdişləri, yanaşı xəstəliklər və əvvəlki müayinələr birlikdə dəyərləndirilir. Diaqnoz, müalicə planı və izlənmə bu dəyərləndirmənin üzərində qurulur.

MÜRACİƏT SƏBƏBLƏRİ

Hansı şikayətlərlə müraciət olunur

Qarın ağrısı və köp

Göbəküstü nahiyədə ağrı, ağırlıq və toxluq hissi, tez-tez təkrarlayan köp və şişkinlik. Ağrı bəzən kürəyə verir və gecə yuxudan oyadır.

Reflüks və qıcqırma

Döş sümüyü arxasında yanma, ağıza acı və turş dadın gəlməsi, ürəkbulanma, ağız qoxusu, tikə qalma hissi və udma çətinliyi.

Bağırsaq ritminin dəyişməsi

Davamlı ishal, günlərlə çəkən qəbizlik və ya ikisinin bir-birini əvəz etməsi, nəcisin görünüşündə dəyişiklik.

Nəcisdə qan və selik

Nəcisdə qanın və seliyin görünməsi, nəcisin qara və ya qəhvəyi rəngə boyanması. Bu əlamətlər gecikdirilmədən yoxlanılmalıdır.

Həzmsizlik və iştahsızlıq

Yeməkdən sonra köp, qaz və həzmsizlik hissi, iştahın azalması, ağızdan qoxu gəlməsi.

İltihabi bağırsaq xəstəlikləri

Kron xəstəliyi və xoralı kolit diaqnozu olan, yaxud bu xəstəliklərdən şübhələnilən xəstələrin müayinəsi və izlənməsi.

Bu şikayətlərin bir çoxu bir-birinə oxşayır — hansı xəstəliyə aid olduğu yalnız müayinə ilə ayırd edilir.

Diaqnoz necə qoyulur

Müayinə şikayətlərin mərhələli təhlili ilə başlayır: ağrının yeri, nə vaxtdan davam etdiyi, qidalanma rejimi, istifadə olunan dərmanlar və ailədə mədə-bağırsaq xəstəliyinin olub-olmaması aydınlaşdırılır. Sonra laborator analizlərin, USM və endoskopiya nəticələri dəyərləndirilir.

Qan analizində eritrositlərin çökmə sürəti, C-reaktiv zülal, hemoqlobin, B12 və D vitamini göstəriciləri iltihabi bağırsaq xəstəliyinə şübhə yarada bilər; nəcis analizi isə infeksion mənşəli kolitləri ayırd etməyə kömək edir. Helikobakter pilori endoskopiya zamanı götürülən testlə, nəfəs testi ilə, qan və nəcis analizi ilə yoxlanıla bilər.

Qida borusu, mədə və onikibarmaq bağırsaq ucunda kamera olan elastik boru — endoskop — ilə dəyərləndirilir. Prosedur boğazın lokal keyləşdirilməsi və ya venadaxili sedasiya ilə aparılır, adətən üç, bəzən beş dəqiqə çəkir. Yoğun bağırsaq şikayətlərində kolonoskopiya edilir: xoraların yayılma forması və görünüşü Kron xəstəliyi ilə xoralı koliti ayırmağa imkan verir, son nəticə biopsiyanın sitoloji müayinəsi ilə alınır.

Müalicə səbəbə yönəlir

Müalicə əlamətə deyil, altda yatan səbəbə yönəlir. Səbəb qidalanma rejiminin pozulmasıdırsa rejim düzəldilir; ağrıkəsici və qan sulandırıcıların uzunmüddətli qəbulu ilə bağlıdırsa, bu dərmanlar həkim nəzarətinə alınır və mədə qoruyucu müalicə əlavə edilir; helikobakter pilori aşkarlanarsa bakteriyanın təmizlənməsi — proton pompa inhibitorları ilə birlikdə uyğun antibiotiklər — şərtdir.

Mədə xorası düzgün müalicə ilə iki ay ərzində sağalmalıdır. İltihabi bağırsaq xəstəliklərində ilk hədəf ilk üç ayda xoraların sağalması, ikinci hədəf isə onların təkrarlanmamasıdır; xəstəliyin şiddətindən asılı olaraq mesalazin qrupundan olan dərmanlar, hormon və immunosupressiv preparatlar, ağır formalarda isə xüsusi iynələr istifadə olunur.

Qidalanma və həyat tərzi

Az-az və tez-tez qidalanmaq, çox acı, istiotlu, turş, duzlu və çox şirin qidaları rasiondan çıxarmaq, tütün məmulatlarından və spirtli içkilərdən uzaq durmaq şikayətlərin təkrarlanmasının qarşısını alır. Yeməyin yaxşı çeynənilməsi, həzmi rahat qidalara üstünlük verilməsi məsləhət görülür.

Reflüks şikayəti olanlara yeməyi yatmadan ən azı 2-3 saat əvvəl qəbul etmək, yedikdən dərhal sonra uzanmamaq və yataqda başın 15-20 dərəcə yuxarıda olması tövsiyə olunur. Şikayət stresslə bağlıdırsa, mədə-bağırsaq müalicəsi nevroloq və ya psixiatr dəstəyi ilə paralel aparılır.

Nəyə diqqət yetirilir

Vaxtında müalicə olunmayan mədə xorası qanaxma, mədənin dəlinməsi və çıxacaq hissəsində daralma ilə nəticələnə bilər. Uzun müddət davam edən reflüks qida borusunda eroziya və xoralara, daralmaya, udmanın çətinləşməsinə, sonda isə xərçəngönü hal sayılan Barret ezofaqusuna yol aça bilər. Xoralı kolit və Kron xəstəliyində bağırsaq keçməməzliyi, fistüllər, ciddi qanaxma və perforasiya təhlükəsi var; 5-8 ildən uzun davam edən şiddətli xoralı kolit bağırsaq xərçəngi ilə nəticələnə bilər.

Buna görə müalicə bitəndən sonra da nəzarət davam edir: helikobakter pilori müalicəsindən sonra nəticə mütləq yoxlanılır, iltihabi bağırsaq xəstələri ilk aylarda sıx izlənir, iki ay ərzində sağalmayan xorada isə altdakı səbəb axtarılır və biopsiya götürülür. Şikayəti olmayan şəxslərdə də 45 yaşdan sonra bir dəfə profilaktik endoskopiya təyin oluna bilər.

Göbəküstü ağrı mədə qoruyucu dərmanlara baxmayaraq təkrarlayırsa, nəcisdə qan görünürsə, qusma, davamlı halsızlıq və ya iştahsızlıq varsa, həmçinin ailədə mədə və bağırsaq xərçəngi olubsa, müraciət gecikdirilməməlidir.

Məqalələr

Bu mövzuda yazılar

Bütün məqalələr

Dr. Aqil Ağakişiyev

Qastroenteroloq, hepatoloq və invaziv endoskopist

Dr. Aqil Ağakişiyev — Avropa Beynəlxalq Hospital, qastroenteroloq, hepatoloq və invaziv endoskopist. Həzm sistemi, qaraciyər, öd yolları və mədəaltı vəzi xəstəlikləri üzrə qəbul aparır.

Həkim haqqında ətraflı

Həkimə sual verin və ya qəbula yazılın

Avropa Beynəlxalq Hospital — Mikayıl Müşfiq 2A, Bakı.

+994 55 260 59 59 Əlaqə səhifəsi